Tradicija u službi održive gradnje: Morska trava i alge kao građevinski materijali

Građevinski sektor je jedan od najvećih zagađivača na svijetu, odgovoran za gotovo 40% ukupnih emisija ugljen-dioksida. Tradicionalni građevinski materijali, poput betona i čelika, ne samo da troše ograničene mineralne resurse, već stvaraju i velike količine otpada. U potrazi za održivijim rješenjima, grupa naučnika iz Španije, Čilea i Italije istražili su potencijal korišćenja morske trave i algi kao građevinskih materijala.

Njihova studija, objavljena u časopisu Journal of Sustainable Architecture and Civil Engineering, pokazuje da se morska trava i morske alge već uspješno koriste u gradnji širom svijeta. Ovi materijali su se pokazali izuzetno efikasnim za termoizolaciju, premaze i kao dodaci drugim građevinskim materijalima. Posebno je istaknuto da materijali od morske trave imaju toplotnu provodljivost od 0,044 W/m·K, što je gotovo jednako kao kod stiropora, jednog od najčešće korišćenih izolacionih materijala.

Pored odličnih izolacionih svojstava, morska trava i alge su otporne na vlagu, insekte i vatru, što ih čini izuzetno pogodnim za upotrebu u građevinarstvu. Dodatna prednost je njihova dostupnost – često se nalaze kao otpad na obalama, pa njihova upotreba može doprinijeti i čišćenju priobalnih područja.

Primjena morske trave i morskih algi u izgradnji objekata

U drevnim tehnikama gradnje širom svijeta morska trava i alge su često korišćene kao građevinski materijal. Njihovo korišćenje bilo je usko povezano sa lokalnom dostupnošću, a prvi zabilježeni primjer njihove upotrebe potiče iz kulture Chinchorro iz Čilea. Tamo su pronađeni jedni od najstarijih objekata u kojima je korišćena morska trava. Ovi objekti potiču iz perioda između 2800. i 1800. godine prije nove ere i predstavljaju vrijedno svjedočanstvo prilagođavanja ljudske civilizacije prirodi i lokalnim resursima. U pitanju su jednostavni polukružni podzemni stambeni objekti sa zidovima koji su građeni pomoću maltera od pepela, morske trave, pijeska i školjki. Podovi objekata su rađeni od smjese gline i morske trave kako bi se obezbijedila vodonepropusnost.

U Japanu se morske alge koriste kao dodatak krečnom malteru pravljenom u Shikkui tehnici koja potiče iz Koreje. Ova tehnika spravljanja maltera predstavlja ekološki prihvatljivu varijantu u kojoj je glavni sastojak kreč, a lijepak od algi služi kao vezivna supstanca. Lijepak od algi se dobija preradom morskih algi kako bi se dobili polisaharidi koji imaju želatinastu strukturu. Prerada podrazumijeva kuvanje algi na 60-100 °C, što dovodi do stvaranja gela koji je tečniji dok se miješa, a očvršćava prilikom hlađenja.

Dva primjera korišćenja morske trave kao krovnog pokrivača pronađena su u drvenom graditeljstvu poluostrva Jiāodōng u Kini i ostrva Læsø u Danskoj. Na poluostrvu Jiāodōng tradicija gradnje krovova sa morskom travom duga je više od 1000 godina, dok su kuće u Danskoj iz 18. vijeka. U oba slučaja riječ je o kućama duž obalnih područja gdje je morska trava predstavljala široko dostupan resurs. Krovni pokrivač od morske trave predstavlja dugotrajno i održivo rješenje sa niskom emisijom ugljenika. Visoka koncentracija soli i antibakterijsko dejstvo morske trave sprječava napade insekata i poboljšava otpornost krova na koroziju i vatru. Vazdušne šupljine u ćelijskoj strukturi morske trave i debeli spoljni zaštitni sloj ćelija doprinose dobroj toplotnoj i zvučnoj zaštiti. Paropropusnost ovakvog sistema krova omogućava “disanje” objekta i poboljšava kvalitet unutrašnjeg vazduha u prostoru.

Iako je poznato da se morska trava koristi kao termoizolacioni materijal u pregradnim zidovima sa drvenom potkonstrukcijom, najraniji dokazi ovakve primjene datiraju iz 1683. godine, iz mjesta Dorčester u državi Masačusets, SAD. Počeci proizvodnje industrijskih termoizolacionih proizvoda od morske trave vezani su za 19. vijek. Ovi proizvodi su reklamirani i prodavani u Engleskoj, Kanadi i SAD-u, a korišćeni su kako za individualne stambene objekte, tako i za nebodere.

Danas, u eri klimatskih promjena i sve veće potrebe za održivim rješenjima, morska trava i alge ponovo privlače pažnju istraživača i arhitekata širom svijeta. Savremeni napori usmjereni su na razvoj inovativnih građevinskih proizvoda na bazi ovih materijala, koji mogu zamijeniti konvencionalne, ekološki štetne materijale. Korišćenje morske trave u graditeljstvu ne samo da doprinosi smanjenju emisija ugljen-dioksida i očuvanju prirodnih resursa, već i podstiče cirkularnu ekonomiju i čišćenje obalnih područja, čime se otvara put ka zelenijoj i održivijoj budućnosti građevinske industrije.

Izvor: Journal of Sustainable Architecture and Civil Engineering

Autori:

Suzanne Segeur-Villanueva

Natalia Caicedo-Llano

Luis Manuel Palmero Iglesias

Graziella Bernardo