Planirani vidikovac u Podgorici je prostorni promašaj

Vidikovac je planiran na dijelu katastarske parcele 566/1 KO Farmaci, u naselju Gornji Kokoti u Podgorici, uz magistralni pravac Podgorica–Cetinje. Smješten je na proširenju uz put, na visokoj tački sa širokim panoramskim pogledom prema gradu, što i jeste ključni potencijal lokacije. Objekat je spratnosti S+P+1+K, ukupne bruto površine 537.76 m² (neto 461.33 m²). Investitor je Glavni grad Podgorica, autori projekta su Aleksander Vujović i Vuk Ćosić, a idejno rješenje potpisuje “Optimus Project”.

Koncept je razvijen kao arhitektonska reinterpretacija stadiona “Pod Goricom”. Ključni motiv je kosina tribine koja postaje otvorena terasa vidikovca, sa nadstrešnicom koja djelimično pokriva boravišni prostor, dok se ispod tribine formira kafe bar otvorenog tipa, raspoređen kroz suteren, prizemlje i sprat. Vertikalne komunikacije (stepenište i lift) postavljene su kao jasna osa kretanja, od partera i ulaza do platforme tribine. Objekat je orijentisan tako da “gleda” prema centru Podgorice i vizurama stadiona i mosta Milenijum.

Iako je ideja jasna i prepoznatljiva, projekat se prije svega čita kao “objekat znak” uz magistralu, više nego kao suptilna intervencija u pejzažu. Forma je snažno skulpturalna, sa izraženom krovnom pločom i naglašenim konstruktivnim elementima, pa arhitektura postaje dominantan prizor, a doživljaj vidikovca (pogled i boravak) rizikuje da ostane u drugom planu. U tom okviru treba preispitati i polaznu referencu: zapadna tribina podgoričkog stadiona nije reprezentativan model za oblikovanje vidikovca, jer stadion rješava potpuno drugačiji tip okupljanja, ritam korišćenja i doživljaj prostora. Dodatno segmentisanje i prevođenje tog motiva u novu tipologiju ovdje djeluje kao formalno insistiranje, odnosno reinterpretacija koja ne uvažava presudne faktore lokaliteta, pa umjesto da arhitektura proistekne iz mjesta, ona mu se nameće.

Tribinsko sjedenje, po svojoj veličini, geometriji i tvrdoći, u pravilu nije udobno za duže zadržavanje, a u ovom slučaju nije jasno dopunjeno drugim sadržajima koji bi produžili boravak (mikro-zone, fleksibilne klupe, niše, manje platforme). Suprotno tome, sjedenje u kafeu jeste udobnije, ali je upravo ono lišeno kvalitetnog pogleda, odnosno ne dobija puni smisao vidikovca. Postoji i mali konzolni segment kafea u nivou suterena koji ima otvorene vizure i potencijal da bude “ekskluzivna” tačka doživljaja panorame, ali je taj potencijal oslabljеn činjenicom da je spušten na kotu terena, pa umjesto privilegovane pozicije iznad pejzaža dobija karakter obične, prizemne terase. Tako se program dijeli na više zona u kojima nijedna ne ostvaruje puni balans komfora i pogleda.

Kritična tačka je i parterno uređenje, koje djeluje više usiljeno nego suptilno, sa oštrim uglovima i tvrdim lomovima u prostoru koji ne prate prirodne hodne linije niti logiku boravka. Uvođenje žardinjera na ovom tipu lokacije djeluje bespotrebno, jer umjesto da oplemeni prostor, može postati fizička prepreka u kretanju i vizurama, posebno kada je cilj upravo otvoren pogled i slobodan tok ljudi ka tačkama posmatranja. Umjesto mirnih, zaobljenih ili “pejzažnih” prelaza koji bi odgovarali vidikovcu kao javnom prostoru u prirodnom ambijentu, dobija se parter koji se ponaša kao tehnička platforma.



Pored jasne namjere da se uz magistralu formira prepoznatljiv javni punkt, ovaj vidikovac ostaje prostorno nedorečen: forma je postavljena kao dominantan znak, dok su ključni elementi doživljaja vidikovca, pogled, boravak i kretanje, ostali slabo uvezani i hijerarhijski pogrešno raspoređeni. Kafe je orijentisan tako da najveći dio sjedenja gubi panoramu, tribinsko sjedenje nema komfor ni sadržaje koji bi omogućili duže zadržavanje, a parter je oblikovan tvrdo i usiljeno, sa barijerama koje prekidaju vizure i prirodne hodne linije. Umjesto da arhitektura proistekne iz terena i da ga suptilno pojača, teren je podređen objektu i referenci koja ne odgovara tipologiji mjesta.