Kultura kao osnova forme: SANAA potpisuje rješenje muzeja u Ekvadoru

Internacionalni tim predvođen japanskim studijem SANAA, u saradnji sa Estudio A0, Caá Porá Arquitectura, Jerome Haferd Studio i Taller Capital Landscape, odabran je za projektovanje novog Museo Nacional del Ecuador (MuNA) u Quitu. Projekat pod nazivom „Living Strata" (Živuće naslage) zamišljen je kao građanski pejzaž koji objedinjuje izložbene prostore, javne programe i otvorene zelene površine uz ivicu parka La Carolina, u neposrednoj blizini projekata studija BIG, Kengo Kuma i Safdie Architects. Vrijednost investicije procjenjuje se na oko 100 miliona dolara, a odabir je uslijedio nakon što je vlada Ekvadora poništila prvobitni rezultat konkursa, koji je izazvao oštre kritike javnosti, ostavke i bojkot pojedinih biroa. Novi evaluacioni proces kombinovao je ocjenu stručnog žirija sa javnim glasanjem u kojem je učestvovalo preko 50.000 građana, pri čemu je online glas nosio 15% ukupne ocjene.

Konceptualno, „Living Strata" slavi sintezu između raznolikosti i jedinstva, pejzaža i kulture, ancestralnog i savremenog. Kružne forme služe kao organizacioni princip, referirajući na kolektivno pamćenje, okupljanje i vezu čovjeka sa kosmosom. Projekat je razvijan u saradnji sa savjetnicima iz indigenih, afro-ekvadorskih i mestičkih zajednica, čime se obezbijedilo da muzej autentično odražava kulturnu raznolikost nacije. Umjesto da tretira muzej kao izolovani objekat-monument, tim predlaže sekvencu međusobno povezanih prostora koji kombinuju galerije, edukativne sadržaje, dvorišta i javne pejzaže unutar jednog kontinualnog arhitektonskog iskustva.

Prostorna organizacija zasniva se na sistemu unutrašnjih dvorišta koja povezuju muzej vertikalno, istovremeno unoseći dnevno svjetlo i vegetaciju duboko u tkivo objekta. Na nivou terena, ulaz i javni sadržaji raspoređeni su kao kolekcija paviljona unutar otvorenog pejzaža zamišljenog kao produžetak susjednog parka La Carolina, čime se osnažuje odnos lokacije sa okolnim urbanim tkivom. Javni prostor nastavlja se naviše kroz ozelenjene terase, dok se fleksibilni galerijski prostori smjenjuju između intimnijih izložbenih sala i većih, otvorenih etaža projektovanih da prihvate raznolike kustoske formate. Objekat je obavijen fasadom od terakota opeke, čime se postiže vizuelna toplina i dijalog sa lokalnom graditeljskom tradicijom.

Krivolinijska geometrija muzeja uspostavlja vizuelni dijalog sa vulkanom Pichincha, istovremeno odgovarajući na raznolikost ekvadorskih pejzaža i kulturnih tradicija. Muzej je koncipiran kao „sistem međusobno povezanih vertikalnih trgova" koji podstiče susrete između posjetilaca, kolekcija i javnog života. Muzejsko planiranje realizovano je u saradnji sa DVDL, dok je muzeografiju razvila Monica Vorbeck, sa posebnim naglaskom na pristupačnost i iskustvo posjetilaca koje prevazilazi granice izložbenih prostora. Krivolinijska forma, višeslojnost terasa i prožimanje unutrašnjeg i spoljašnjeg prostora odaju prepoznatljiv rukopis SANAA studija, poznatog po poetičnoj transparentnosti i lakoći arhitektonskog izraza.

Odabir ovog projekta obilježio je kraj jednog od najkontroverznijih arhitektonskih konkursa posljednjih godina. Prvobitna pobjeda španskog studija Alberto Campo Baeza i lokalnog biroa MAODA izazvala je snažnu reakciju na društvenim mrežama, ostavku zamjenice ministra kulture Romine Muñoz i odbijanje više firmi da učestvuju u ponovljenom procesu evaluacije. Uprkos tome, „Living Strata" je kroz revidirani proces dobio legitimitet koji prevazilazi čisto stručnu ocjenu, uključivši glas građana u odluku o objektu koji treba da postane kulturna i arhitektonska ikona Quita, Ekvadora i čitavog regiona. Kada bude završen, MuNA će biti dom nacionalnih kolekcija unutar institucije koja povezuje arhitekturu, pejzaž i javni prostor na način dostojan XXI vijeka.